Hetubinduṭīkā (pp. 21, 11 23,11) ( ) (1) HBT 21,11 (2) [ ] (1) (Dharmakīrti ca. 600-660) Hetubindu ( abbr. HB) (Arcaṭa ca. 710-770) Hetubinduṭīkā( abbr. HBT) Hetubinduṭīkā (pp. 1-5) 3 (1998 ) Hetubinduṭīkā (pp. 6-11, 3) 4 (1999 ) Hetubinduṭīkā (pp. 11, 4-17, 23) 9/10 (2006 ) Hetubinduṭīkā (pp. 17, 21-21, 10), 13 (2009 ) (2) HBT 12. [ ] (nirvikalpaṃ kathaṃ sāmānyagrāhīti kumārilākṣepasyottaram /) HB 3.2 HB
8 16 (abhiprāya) (avikalpa) (svarūpa) [ ] (3) (4) [= ] (5) [ ] (animitta) 1 (6) 1 De.194a2; Pek.239b3: HcZoIoM=dIoZbMoNdIo6qoZd=oLoH=o$cZoZboHJ<oJoH=o<oLoWoZd<ZoJT`o?dZo;=`o,!oMOIoUÌoIdoRcZo'MoLXHo1>cHo JZn (vivikta) (sadhūmaṃ hi pradeśam arthāntaraviviktarūpam asādhāraṇātmanā dr ṣṭavataḥ pratyakṣeṇa yathādr ṣṭabhedaviṣayaṃ smārtaṃ liṅgavijñānam utpadyate /) (3) (dharmin,dharma) : HBTA 265,26: tayoḥ sambandhasya ādhārādheyalakṣaṇasya grahaṇam / ( [ ] ) (4) HBTA 265,25: dharmiṇo vā svarūpagrahaṇam api tāvat kathaṃ yujyate ity eva yojyam / ( ) De. 194a1; Pek. 239b2: @`o9kvo\@`t`olh<oa`ho [Pek. inst. ;=`o] 6qoLoWoZd<ZoJT`o%<ZoM=dIoZbMo6qo%d<ZoJoMcHoJoWZoUÌnV=o <ò=doldotptiojtmo?dzo>iowou=ohconmor`<oacolvo<k@dvoloiothòh<o<ò [Pek. <`Zo] TLDcWoJo<=o<`ZoTPTIoJoUÌo... (5) HBTA 266,1: evam asau pratyavatastha iti kathaṃ jñāyata ity āśaṃkyāha tena hīti / hir yasmāt tena kumārilena / ( ( ) [ ] ) (6)
(1) 9 (7) (8) [ ] cf. Śbh 1.1.2 1-1-4 Frauwallner[1968]:pratyakṣaṃ tāvad animittam / kim kāraṇam? evaṃlakṣaṇakaṃ hi tat: satsaṃprayoge puruṣasyendriyāṇāṃ buddhijanma tat pratyakṣam / sati indriyārthasaṃbandhe yā puruṣasya buddhir jāyate, tat pratyakṣam / bhavisyaṃś caiṣo rtho na jñānakāle sti / sataś caitad upalambhanaṃ, nāsataḥ / ataḥ pratyakṣam animittam / buddhir vā janma vā saṃnikarṣo veti naiṣāṃ kasyacid avadhāraṇārtham etat sūtram / satīndriyārthasaṃprayoge, nāsati ity etāvad avadhāryate / anekasmin avadhāryamāṇe bhidyeta vākyam / pratyakṣapūrvakatvāc ca anumānopamānārthāpattiinām apy akāraṇatvam / (... ) 1-1-2 HBTA 266,2: jyotiṣṭomādeḥ śreyaḥsādhanatvaṃ dharmo bodhavyaḥ / yad āha śabarasvāmī ko dharmo yaḥ śreyaḥsādhanaḥ iti / ata eva kumārilo py āha śreyaḥsādhanatāpy eṣāṃ nityaṃ vedāt pratīyate iti / jaiminisūtre śabarasvāmīyam etad bhāṣyam / etad bhāṣyam iti cārthadvāreṇoktam / na tv īdr śa eva bhāṣyagranthaḥ / ( [ ] ( ŚBh1-1-2)... ŚV 2-14 ( ) MS ) (7) HBTA 266,8: nirvikalpā kalpanāśūnyā indriyasya dhīḥ / ( ) (8)
10 16 ŚV 4-87 [ (9) ] [ ] [ ] 1... (10) ŚV 4-88 [ ] 1 HBT 21,20: na cāvikalpyaliṅgasya dharmisambandhayos tathā... De. 194a3; Pek. 239b5: %<ZoH=o?dZo>IoTLDcWoJo H<oHco9KVo%d<Zo[%d<o] JoMcHoJZo... na cāvikalpya liṅgasya dharmisambandhayos tathā... HBTA 266,6: pramāṇasyeti vivakṣāyām anumānādina iti nirdeśaḥ / (HBT... ŚBh... ) (9) HBTA 266,10: vikalpanam antareṇāpi kathaṃ na tathā grahaṇam ity āha na ceti / ( [ ] ) (10) : kathaṃ pratyakṣapūrvatvam anumānādino bhavet? / yadā smr tyasamarthatvān nirvikalpendriyasya dhīḥ // na cāvikalpya liṅgasya dharmisambandhayos tathā / gr hītiḥ (HBT 21,18f.) HBT ŚV [1993] ŚV : kathaṃ pratyakṣapūrvatvam anumānādino bhavet / yadā smr tyasamarthatvān nirvikalpendriyasya dhīḥ //87// na cāvikalpya liṅgasya liṅgisambandhayos tathā / gr hītir [upamāne pi sādr śyagrahaṇāt smr teḥ] //88// ( :) [ ] HBT
(1) 11 [ ] (11) ( ) [ ] (12) (13) ŚV 4-111 (14) (15) (16) ŚV 4-112 (11) HBTA 266,14: neti niṣedhayati / ( ) (12) HBTA 266,14: vikalpasyāpīṣṭatvāt pratyakṣeṇeti prakaraṇāt / ( ) (13) : pratyakṣāgrahaṇaṃ yat tu liṅgāder avikalpanāt / tan neṣṭatvād vikalpasyāpy artharūpopakāriṇaḥ (HBT21, 23f.) : %<ZoWoZd<ZoJoM=dIoZbMo!=`ZoTPTIoJoR=ZoJoUÌoIo'MoJVo%d<oJoMcHoJTò0>`Vn 'Mo%d<oHcoWoHdIoH=dZo;=`Zn n KIoTHd<ZoJVoIòMòTHdHo0>`Vn n (De. 194a3f.; Pek.239b5f.) ( ) (14) : HBTA 266,18: vikalpāt pūrvaṃ bhāvāt prathamam ādyam... (...) (15) : HBTA 266,19: śuddhavastujam śabdasmaraṇarahitavastujam ity arthaḥ / ( ) (16) : asti hy ālocanājñānaṃ prathamaṃ nirvikalpakam / bālamūkādivijñānasadr śaṃ śuddhavastujam //(HBT 21,25f.) TS1285 cf. [1991]
12 16 1 [= ] [ ] (17) ŚV 4-120 HBT 22 Pek. 240a... [ ] [ ] [= ] [= ] [ ] [ ] [ ]... (18) [... ] 2 [ ] [ ] (svasvabhāvavyavasthiteḥ) (19) 1 HBT 21,27 vastudharmair ŚV vastu dharmair 2 HBT 22,5: purovasthitam : M6qIoIo<IZoJTò... puro vastitam (17) : tataḥ paraṃ punar vastu dharmair jātyādibhir yayā / buddhyāvasīyate sā pi pratyakṣatvena sammatā // (HBT 21,27f.) : HBTA 266,21f.: tataḥ ālocanājñānāt param uttarakālam / punar aprathame / jātyādibhir viśiṣṭaṃ yayā buddhyāvasīyate sāpi na kevalam ālocanājñānam iti apiśabdaḥ / ( [ ] [ ] [= ] [ ] ) TS k.1288 cf. [1991] (18) HBTA 266,26: tataḥ tasmāt / tena kumārilena upadarśito yo doṣaḥ saugatānām eva pratyakṣeṇa liṅgādyagrahaṇām ity evaṃlakṣaṇas tasya pratividhānāya / ( [ ]...) (19) PV I k.40 [1999] Hisataka Ishida[2011]
(1) 13 1 [ ] (anu- ) 2 kr (20) [ ] [ ] (anubhava) (adhyāsapāṭava) (21) (adhyavasāya) 2 [ ] De. 194b 3 (artha) (kalpanā) Pek. 240b (samāropita) [ [ ] (vyavahāra) [ ] [ ] (22) ] [ ] (paramārthika) 1 HBT 22,8f.: sarvāsāmarthamātrāṇāṃ parasparam asaṃkīrṇarūpatvāt... : GMZo>Ho;=`o7qZoJo'MZoKIoObIoMo THIcZoJTò=doLdoUÌoJTò0>`Vo... sarvasāmarthamātrāṇāṃ parasparam asaṃkīrṇarūpatvāt... 2 De. Pek. De.194b2; Pek.240a3: 'MoJVo%d<o JZo;==oM=dIoZbMo!=`Zo@ò<?Ho6qoLXHoJTò'MoJo2)Lo[T2)Lo] Jo;doIoUÌoFco... 3 De.194b3; Pek.240a8: M=dIoZbMo!=`ZoAMZoZboM?d=oLoWZo0>òIZo'MoJVoT!^VoFcn (20) (21) HBTA 267,21f: syād etat sambandho yam iti niścayānanubhavanāt kathaṃ sambandhaniścayas tannibandhana ucyata ity āśaṃkyāha tathā hīti ( ) (22) HBTA 268,1: yadi tathābhūtavastudvayād anyo nāsti tarhi katham anayor ayaṃ sambhandhaḥ sambandhinau caitau iti vyavahāra ity āha...
14 16 (pra- tan) (bhinna) (anubhava) 1 [ ] (prakr ti) (parāmarśa) (23) [ ] [ ] [ ] 2 (24) (25) PV I k.73 HBT 23 (26) 1 HBT 22,23: anubhavadbāreṇa De.194b5; Pek.240b2: AMZoZboM?d=oLTò<AdoIZo anubhavadvāreṇa 2 ekapratyavamarśārthajñāna ekārthajñānapratyavamarśa Pradyumna R. Vora, Shinkai Ota[1981] 63 (23) HBTA 268,10: na svalakṣaṇasya vikalpajanane sākṣād vyāpāras tasyātadviṣayatvād ity āha...( [= ] [ ] ) (24) (ekārthasādhana) [2010] 256 (25) PVSV k.73 : ekapratyayavamarśārthajñānādyekārthasādhane / bhede pi niyatāḥ kecit svabhāvenendriyādivat // PVSV cf. [1987] PV III k.161-162 [1979]261 ( ) [2012] PV I (26) sāmānyavi[kalpajananadvārā] \@`T`o'MoJVo%d<oJT`oHIoJo;doIoLS=oLoWoTPTIoJoUÌo......
(1) 15 [= ] (27) ( ] (28) ) [ ] [ ] (29) [ ] (yathāparidr ṣṭam) (svalakṣaṇa) (pratipattr ) 1 (30) 2 (dvividha) [ (31) ] (ananubhūta)[ ] : 1 HBT 23,5f. pratipantradhyavasāyavaśāt HBTA 268,26 pratipattur adhyavasāyavaśād HBT Pek.240b6; De.195a1: %d<zojvo1>chojojdou=o=czojtòhl=o<`zo... (27) HBTA 268,21f.: anubhūtālambanaṃ jñānaṃ smr tiḥ, atra tu sāmānyaṃ kenānubhūtam ayaṃ gr hṇāti, yena smr titvaṃ syād ity āha... (28) HBTA 268,23: vijātīyavyāvr ttaṃ svalakṣaṇaṃ pratyakṣeṇekṣitam, na tu vyāvr ttir ity āha... (29) [2012] (30) HBTA 268,26: pratipattur adhyavasāyavaśād gr hītabāhyārthagrāhitayā smr tir ucyate,... (31) cf. HBTA 269,1.
16 16 [ ] (32) [ ] (33) 1(34) ŚV 5-4-160 [ ] ( ) 1 HBTA 269,3: yat smaraṇaṃ tatra śaktatā sāmarthyam astu / ŚV:...vandhyāsute py asti nūnaṃ smaraṇaśaktatā //...asti nūnaṃ smaraṇaśaktato //..asti nūnaṃ smaraṇaśaktatā // De.195a2; Pek.240b8: =czojvohiojtò 7qZoJoU`Zn n Mdo<XMoLboU=oUdHoJVoT!^Vn n (32) (33) HBTA 269,2: smārtaṃ smr tirūpam... (34) : smārtam etad abhedena vijñānam iti yo vadet / tasya vandhyāsuto py asti nūnaṃ smaraṇaśaktatā // (HBT 23,9f.)
(1) 17 ( ) Erich Frauwallner[1968] Materialien zur ältesten Erkentnislehre der Karmamīmāṃsā, Veröffentlichungen der Kommission für Sprachen und Kulturen Süd- und Ostasiens 6, wien, 1968. [2010] 5 [2012] [1991] 4 ( ) (4) 6 1991 [1993] 4 ( ) (3) ( ) [2012] 1 1 - ; 2011 3 [2000] Hetubinduṭīkā 49-1 [1987] Dharmakīrti Śāntarakṣita 36-1 [1999] Pramāṇavārttika I 40 47-2 [1987] 24-2 Hisataka Ishida[2011] On the classification of anyāpoha, Religion and Logic in Buddhist Philosophical Analysis: Proceedings of Fourth International Dharmakīrti Conference, Vienna, August 23-27, 2005. Pradyumna R. Vora, Shinkai Ota[1981] A TRANSLATION OF PRAMĀṆAVĀRTTIKA I AND SVAVṚTTI (2), 27
18 16 Arcaṭa, On Perceptual Judgement An Annotated Japanese Translation of the Hetubinduṭīkā (pp. 21, 11 23, 11) Summary This is the fifth part of my annotated Japanese translation of the Hetubinduṭīkā (HBT), Arcaṭa s commentary on the Hetubindu (HB) of Dharmakīrti. It covers line 11 on page 21 to line 11 on page 23 of HBT. In this portion of HB Dharmakīrti refers to the perceptual knowledge of a logical mark in its locus as follows: A perceptual-judgement-mediated knowledge of the probans whose object is the particular as seen, arises in a person who has seen by perception in its uncommon form the smoky region, whose nature is excluded from other objects. Arcaṭa comments this phrase at great length. He argues that a logical mark can be grasped by perceptual knowlegde. He takes Kumālira for an opponent of this portion and quotes a few verses of Ślokavārttika of Kumālira. In this translation I generally refer to another commentary on HB, the Hetubinduṭīkā of Vinītadeva available only in Tibetan translation, as well as to the Hetubinduṭīkāloka of Durvekamiśra, which is a sub-commentary on HBT. Hetubinduṭīkā Ślokavārttika