骨 学 実 習 書 山 口 大 学 医 学 系 研 究 科 機 能 神 経 解 剖 学 分 野 担 当 目 次 総 論 1 各 論 5 I. 胴 幹 骨 Ossa trunci 5 A. 脊 柱 Columna vertebralis 5 B. 胸 郭 Thorax 7 II. 上 肢 骨 Ossa membri superioris 9 A. 上 肢 帯 Cingulum membri superioris 9 B. 自 由 上 肢 Skeleton membri superioris liberi 10 III. 下 肢 骨 Ossa membri inferioris 12 A. 下 肢 帯 Cingulum membri inferioris 12 B. 自 由 下 肢 Skeleton membri inferioris liberi 14 IV. 頭 蓋 骨 Ossa cranii 18 A. 頭 蓋 Cranium 18 B. 顎 関 節 Articulatio temporomandibularis 25
総 論 運 動 器 系 (locomotor system) I. 骨 格 系 (skeletal system) 骨 bone 軟 骨 cartilage 靭 帯 ligament II. 筋 系 (muscular system) 骨 格 筋 ( 横 紋 筋 ) skeletal muscle (striated muscle) 1. 体 節 somite の 発 生 (1) 沿 軸 中 胚 葉 paraxial mesoderm: 発 生 第 3 週 中 頃, 脊 索 notochord の 両 側 に 形 成 される. (2) 体 節 somite: 発 生 第 3 週 末,paraxial mesoderm が somite に 分 節 する. (3) somite は 更 に3 種 の 分 節 に 分 化 する. 1) 椎 板 sclerotome:やがて 脊 椎 Vertebrae と 肋 骨 Costae が 発 生 する. 2) 筋 板 myotome:やがて 骨 格 筋 skeletal muscle が 発 生 する. 3) 皮 板 dermatome:やがて 皮 膚 の 真 皮 Dermis が 発 生 する. ( 表 皮 Epidermis は 外 胚 葉 由 来 ectodermal origin) 2. 骨 の 発 生 と 成 長 (1) 膜 内 骨 化 intramembranous ossification (2) 軟 骨 内 骨 化 intracartilaginous or endochondral ossification (3) 長 さの 成 長 : 骨 端 軟 骨 epiphyseal cartilage (4) 太 さの 成 長 : 骨 膜 Periosteum 3. 骨 bone ( 約 200 個, 総 体 重 の 約 15% [ 骨 格 skeleton: 連 結 した 骨 ]) (1) 骨 の 構 造 : a. 緻 密 質 Substantia compacta, compact substance ( 緻 密 骨 compact bone) b. 海 綿 質 Substantia spongiosa, spongy substance ( 海 綿 骨 spongy bone) (2) 骨 の 機 能 : 支 柱, 保 護, 運 動 器,Ca の 貯 蔵, 造 血 (3) 骨 膜 Periosteum: 骨 の 保 護, 栄 養, 感 覚, 太 さの 成 長 (4) 骨 髄 bone marrow a. 赤 色 骨 髄 red bone marrow: 造 血 b. 黄 色 骨 髄 yellow bone marrow: 脂 肪 組 織 4. 骨 表 面 の 性 状 (1) 突 出 : 隆 起 Protuberantia, protubance 結 節 Tuberculum, tubercle 粗 面 Tuberositas, tuberosity 転 子 Trochanter, trochanter 棘 Spina, spine 突 起 Processus, process 稜 Crista, cres 線 Linea, line 顆 Condylus, condyle 上 顆 Epicondylus, epicodyle (2) 陥 凹 : 窩 Fovea 窩 Fossa 小 窩 Foveola 切 痕 Incisura, notch 裂 Fissura, fissure 溝 Sulcus 孔 Foramen 1
5. 骨 の 連 結 joint (1) 不 動 関 節 Synarthrosis a. 線 維 性 の 連 結 fibrous joint 靭 帯 結 合 Syndesmosis: 骨 間 靭 帯 ( 骨 間 膜 ) 縫 合 Sutura, suture: 頭 蓋 にみられる b. 軟 骨 性 の 連 結 cartilaginous joint 軟 骨 結 合 Synchondrosis ( 硝 子 軟 骨 による) 線 維 軟 骨 結 合 Symphysis ( 線 維 軟 骨 による) c. 骨 性 の 連 結 Synostosis ( 骨 結 合 osseous joint) ( 例 えば 寛 骨 仙 骨 ) (2) 可 動 関 節 Diarthrosis (= 滑 膜 性 の 関 節 synovial joint) ( 狭 義 の 関 節 ) a. 関 節 の 構 造 1. 関 節 軟 骨 articular cartilage ( 関 節 面 を 覆 い, 平 滑 にする) 2. 関 節 包 articular capsule (joint capsule) [ 外 層 ] 線 維 膜 fibrous membrane [ 内 層 ] 滑 膜 synovial membrane 3. 滑 液 synovial fluid ( 摩 擦 を 減 じ, 関 節 軟 骨 に 栄 養 ) 4. 靭 帯 accessory ligaments 関 節 外 靭 帯 Ligg. extracapsularia 関 節 内 靭 帯 Ligg. intracapsularia 5. 関 節 半 月 Meniscus articularis, semilunar articular disk( 線 維 軟 骨 ) 6. 関 節 円 板 Discus articularis, articular disk ( 関 節 半 月 がさらに 発 達 し 円 板 状 になったもの) b. 関 節 の 分 類 1. 関 節 面 の 形 状 と 運 動 様 式 による 分 類 平 面 関 節 plane joint ( 手 根 骨 や 足 根 骨 のような 短 骨 間 の 関 節 或 いは 仙 腸 関 節 のように 可 動 性 が 少 ないもの) 球 関 節 spheroid joint ( 例 : 肩 関 節 ) 臼 状 関 節 ball-and-socket joint (enarthrosis) ( 例 : 股 関 節 ) 顆 状 関 節 condyloid joint ( 例 : 中 手 指 節 関 節 膝 関 節 ) ( 球 関 節 に 似 ているが 運 動 は 靭 帯 などで 制 限 されて 回 旋 運 動 を 行 い 得 ないもの) 楕 円 関 節 ellipsoid joint ( 例 : 橈 骨 手 根 関 節 ) 鞍 関 節 saddle joint ( 例 : 手 の 母 指 の 手 根 中 手 関 節 ) 蝶 番 関 節 hinge joint ( 例 : 腕 尺 関 節 ) 車 軸 関 節 pivot joint ( 例 : 上 橈 尺 関 節 ) 2. 関 節 の 運 動 の 数 による 分 類 多 軸 性 関 節 multiaxial joint: 球 関 節 臼 状 関 節 2 軸 性 関 節 biaxial joint: 顆 状 関 節 楕 円 関 節 鞍 関 節 1 軸 性 関 節 uniaxial joint: 蝶 番 関 節 車 軸 関 節 3. 関 節 をつくる 骨 の 数 による 分 類 単 関 節 Articulatio simplex (2 個 の 骨 の 間 ) 複 関 節 Articulatio composita (3 個 以 上 の 骨 の 間 ) c. 関 節 の 血 管 1. 血 管 (-): 関 節 軟 骨, 関 節 円 板 2. 血 管 (+++): 関 節 包 ( 特 に 四 肢 の 関 節 では 関 節 周 囲 吻 合 periarticular anastomosis を 作 っている ) 2
d. 関 節 の 神 経 1. 感 覚 線 維 ( 痛 覚 深 部 感 覚 ): 関 節 包, 靭 帯 に 分 布 2. 自 律 神 経 線 維 ( 血 管 運 動 ): 血 管 に 分 布 脱 臼 dislocation (luxation) ( 関 節 面 が 相 互 の 正 常 の 位 置 関 係 からずれる 状 態 ) 捻 挫 sprain ( 関 節 の 過 度 の 運 動 により, 靭 帯 の 損 傷 を 生 じた 状 態 ) 6. 軟 骨 cartilage a. 硝 子 軟 骨 hyaline cartilage ( 基 質 が 主 に 微 細 な 膠 原 線 維 から 出 来 ている 全 身 のほとんどの 骨 は この 軟 骨 の 化 骨 したもの) 肋 軟 骨 関 節 軟 骨 気 管 軟 骨 気 管 支 軟 骨 b. 弾 性 軟 骨 elastic cartilage ( 基 質 内 に 弾 性 線 維 elastic fibers が 多 い) 耳 介 軟 骨 喉 頭 軟 骨 c. 線 維 軟 骨 fibrocartilage( 基 質 内 に 結 合 組 織 線 維 が 多 く 軟 骨 細 胞 は 極 めて 少 ない) 椎 間 円 板 恥 骨 結 合 7. 靭 帯 ligament 靭 帯 結 合 Syndesmosis ( 骨 が 結 合 組 織 によって 連 結 される) 靭 帯 Ligamentum, ligament ( 結 合 組 織 線 維 が 束 をなす) 8. 筋 肉 muscle a. 平 滑 筋 smooth muscle ( 横 紋 なし unstriated muscle とも 言 う) 不 随 意 筋 内 臓 筋 b. 心 筋 cardiac muscle ( 横 紋 あり) 不 随 意 筋 心 臓 壁 のみ c. 骨 格 筋 skeletal muscle ( 横 紋 あり, 横 紋 筋 striated muscle とも 言 う) 随 意 筋 voluntary muscle 9. 骨 格 筋 skeletal muscle ( 約 400 個, 総 体 重 の 約 30%) a. 皮 筋 M. cutaneous (Mm. cutanei), cutaneous muscle( 皮 膚 につく 筋 ) b. 関 節 筋 Mm. articulares ( 関 節 包 につく 筋 ) c. 狭 義 の 骨 格 筋 Mm. skeleti ( 骨 につく 筋 ) (1) 筋 の 部 位 (1 個 の 筋 において 次 の 各 部 を 分 かつ) a. 起 始 Origo, origin ( 起 こる 所 ): 体 幹 に 近 い 方 で, 引 寄 せる 側 b. 停 止 Insertio, insertion ( 着 く 所 ): 体 幹 に 遠 い 方 で, 引 寄 せられる 側 c. 筋 頭 Caput, muscle head ( 起 始 に 近 い 部 分 ) d. 筋 腹 Venter, muscle belly ( 筋 の 中 央 部 分 ) e. 筋 尾 Cauda, muscle tail ( 停 止 に 近 い 部 分 ) (2) 形 による 分 類 紡 錘 状 筋 M. fusiformis, fusiform muscle ( 大 部 分 の 筋 はこれ) 半 羽 状 筋 M. unipennatus, unipennate muscle ( 例 : 足 の 長 指 屈 筋, 長 母 指 屈 筋 ) 羽 状 筋 M. bipennatus, bipennate muscle ( 例 : 長 腓 骨 筋 ) 二 頭 筋 M. biceps, biceps muscle ( 例 : 上 腕 二 頭 筋, 大 腿 二 頭 筋 ) 三 頭 筋 M. triceps, triceps muscle ( 例 : 上 腕 三 頭 筋, 下 腿 三 頭 筋 ) 四 頭 筋 M. quadriceps, quadriceps muscle ( 例 : 大 腿 四 頭 筋 ) 二 腹 筋 M. biventer, biventer muscle ( 例 : 顎 二 腹 筋, 肩 甲 舌 骨 筋 ) 中 間 腱 Tendo intermedia, intermediate tendon 鋸 筋 M. serratus, serratus muscle( 例 : 前 鋸 筋 ) 3
(3) 腱 Tendo, tendon ( 起 始 腱, 中 間 腱, 停 止 腱 ) 腱 膜 Aponeurosis, aponeurosis ( 帽 状 腱 膜 ) 腱 画 Intersectio tendinea, tendinous intersection ( 腹 直 筋 ) 腱 中 心 Centrum tendineum, central tendon ( 横 隔 膜 ) (4) 筋 膜 Fascia, fascia (1 群 の 筋 を 包 む 丈 夫 な 結 合 組 織 ) (5) 筋 周 膜 Perimysium, perimysium (1つの 筋 を 包 む 薄 い 結 合 組 織,その 上 を 筋 膜 が 覆 う) (6) 腱 鞘 Vagina tendinis, tendon seath ( 腱 を 包 む 袋 ) a. 滑 液 鞘 Vagina synovialis tendinis, synovial tendon seath ( 内 層 ) b. 線 維 鞘 Vagina fibrosa tendinis, fibrous tendon seath ( 外 層 ) c. 滑 液 Synovia, synovia (synovial fluid) ( 滑 液 鞘 内 の 液 体 ) d. 腱 間 膜 Mesotendineum, mesotendon ( 血 管, 神 経 を 導 く) e. 腱 のヒモ Vincula tendinum, vincula tendinum ( 腱 間 膜 の 長 いもの) 長 いヒモ Vincula longum 短 いヒモ Vincula breve f. 鞘 状 靭 帯 Lig. vaginale, vaginal ligament (7) 滑 液 包 Bursa synovialis, synovial bursa( 滑 液 Synovia を 入 れる ) (8) 筋 滑 車 Trochlea muscularis, muscle pulley (trochlea) (9) 腱 弓 Arcus tendineus, tendinous arch (10) 種 子 骨 Ossa sesamoidea, sesamoid bone ( 腱 の 中 にある) (11) 筋 の 作 用 による 分 類 屈 筋 Mm. flexores, flexor ------------------- 伸 筋 Mm. extensores, extensor 内 転 筋 Mm. adductores, adductor --------- 外 転 筋 Mm. abductores, abductor 内 旋 筋 inner rotator ----------------------------- 外 旋 筋 outer rotator 回 内 筋 Mm. pronatores, pronator ---------- 回 外 筋 Mm. supinatores, supinator 括 約 筋 Mm. sphinctores, sphinctor -------- 散 大 筋 Mm. dilatores, dilator 挙 筋 Mm. levatores --------------------------- 下 制 筋 Mm. depressores 圧 迫 筋 Mm. compressores --------------------- 張 筋 Mm. tensores 協 力 筋 Synergisten, synergist ( 多 くの 筋 が 協 力 して 運 動 する 際 これ 等 の 筋 をいう) 拮 抗 筋 Antagonisten, antagonist(2つ 以 上 の 筋 が 互 に 反 対 の 作 用 をする 際 これ 等 の 筋 をいう) 4
各 論 I. 胴 幹 骨 Ossa trunci A. 脊 柱 Columna vertebralis, vertebral column (spinal column) B. 胸 郭 Thorax 1. 肋 骨 Costae, ribs 2. 胸 骨 Sternum, sternum A. 脊 柱 Columna vertebralis, vertebral column (spinal column) 真 椎 Vertebrae verae, true ribs 頚 椎 Vertebrae cervicalis, cervical vertebrae ( 7 個 ) 胸 椎 Vertebrae thoracicae, thoracic vertebrae ( 12 個 ) 腰 椎 Vertebrae lumbales, lumbar vertebrae ( 5 個 ) 仮 椎 Vertebrae spuriae, false ribs 仙 椎 Vertebrae sacrales, sacral vertebrae ( 5 個 ) 尾 椎 Vertebrae coccygeae, coccygeal vertebrae ( 3-6 個 ) 1. 椎 骨 の 基 本 形 態 (1) 椎 体 Corpus vertebrae, vertebral body と 椎 弓 Arcus vertebrae, vertebral arch 椎 孔 Foramen vertebrale, vertebral foramen( 椎 体 と 椎 弓 で 囲 まれた 孔 ) 脊 柱 管 Canalis vertebralis, vertebral canal( 椎 孔 が 上 下 に 重 なってつくり 脊 髄 をいれる) 椎 弓 根 Pediculus arcus vertebrae, pedicle of vertebral arch( 椎 弓 前 部 円 柱 状 ) 椎 弓 板 Lamina arcus vertebrae, lamina of vertebral arch( 椎 弓 後 部 扁 平 ) 上 椎 切 痕 Incisura vertebralis superior, superior vertebral notch( 椎 弓 根 の 上 縁 にある) 下 椎 切 痕 Incisura vertebralis inferior, inferior vertebral notch( 椎 弓 根 の 下 縁 にある) 椎 間 孔 Foramen intervertebrale, intervertebral foramen ( 上 下 の 椎 切 痕 が 囲 む 孔 脊 髄 神 経 が 通 る) (2) 突 起 Processus, process( 椎 弓 から3 種 (7 個 ) の 突 起 が 突 出 する) 棘 突 起 Processus spinosus, spinous process(1 個 椎 弓 後 端 中 央 から 後 下 方 に 突 出 ) 横 突 起 Processus transversus, transverse process( 左 右 2 個 椎 弓 の 根 と 板 との 境 界 から) 関 節 突 起 Zygapophysis, articular process: 上 関 節 突 起 とすぐ 上 位 の 下 関 節 突 起 が 関 節 する 1. 上 関 節 突 起 Processus articularis superior, superior articular process ( 左 右 2 個 椎 弓 根 のすぐ 後 ) 2. 下 関 節 突 起 Processus articularis inferior, inferior articular process ( 左 右 2 個 椎 弓 根 のすぐ 後 ) 2. 各 椎 骨 の 特 徴 (1) 頚 椎 Vertebrae cervicales, cervical vertebrae ( 頚 椎 は 他 の 椎 骨 と 比 べて 小 さい 棘 突 起 は 短 く 水 平 で 第 2-6 頚 椎 の 先 端 は2 分 している 横 突 起 には 横 突 孔 前 結 節 後 結 節 がある ) 横 突 孔 Foramen transversarium, transverse foramen( 椎 骨 動 静 脈 が 通 る) ( 第 7 頚 椎 の 横 突 孔 には 一 般 に 椎 骨 動 脈 は 通 らず 静 脈 が 通 る) 前 結 節 Tuberculum anterius, anterior tubercle( 横 突 起 の 先 端 前 方 ) ( 第 6 頚 椎 の 前 結 節 は 大 きく 頚 動 脈 結 節 Tuberculum caroticum, carotid tubercle と 呼 ばれる 第 7 頚 椎 では 時 に 前 結 節 が 頚 肋 cervical rib として 分 離 している) 後 結 節 Tuberculum posterius, posterior tubercle( 横 突 起 の 先 端 後 方 ) ( 前 結 節 は 肋 骨 にあたり 後 結 節 が 本 来 の 横 突 起 である) 5
a. 環 椎 Atlas ( 第 1 頚 椎 椎 体 を 欠 く) 前 弓 Arcus anterior, anterior arch 歯 突 起 窩 Fovea dentis, facet for dens( 軸 椎 の 歯 突 起 が 接 する) 後 弓 Arcus posterior, posterior arch 後 結 節 Tuberculum posterius, posterior tubercle( 棘 突 起 にあたる) 外 側 塊 Massa lateralis, lateral mass( 横 突 起 にあたる) 上 関 節 窩 Fovea articularis superior, superior articular facet( 関 節 突 起 はない) 下 関 節 窩 Fovea articularis inferior, inferior articular facet ( 関 節 突 起 はない) 横 突 孔 Foramen transversarium, transverse foramen ( 椎 骨 動 静 脈 が 通 る) b. 軸 椎 Axis ( 第 2 頚 椎 歯 突 起 を 持 つ) 歯 突 起 Dens, dens (odontoid process) ( 本 来 の 第 1 頚 椎 の 椎 体 が 分 離 し 第 2 頚 椎 に 癒 合 したもの) c. 隆 椎 Vertebra prominens, prominent vertebra ( 第 7 頚 椎 ; 棘 突 起 が 長 く 突 出 しているため) (2) 胸 椎 Vertebrae thoracicae, thoracic vertebrae: 椎 骨 の 基 本 構 造 をそのまま 呈 する 椎 体 は 下 位 に 行 くほど 大 きくなる 肋 骨 頭 と 接 する 上 肋 骨 窩 Fovea costalis superior, superior costal facet (Th 11, 12 にはない) 下 肋 骨 窩 Fovea costalis inferior, inferior costal facet (Th 10, 11, 12 にはない) 横 突 起 の 先 端 も 肋 骨 結 節 と 接 している 横 突 肋 骨 窩 Fovea costalis transversalis, transverse costal facet (3) 腰 椎 Vertebrae lumbares, lumbar vertebrae 肋 骨 突 起 Processus costalis, costal process( 本 来 の 肋 骨 にあたる) 副 突 起 Processus accessorius, accessory process( 本 来 の 横 突 起 ) 乳 頭 突 起 Processus mamillaris, mamillary process( 本 来 の 横 突 起 の 一 部 ) 腰 椎 穿 刺 lumbar puncture: 通 常 第 3 4 腰 椎 間 で 行 なわれる (4) 仙 骨 Os sacrum, sacrum: 5 個 の 仙 椎 が 癒 合 して1 個 の 仙 骨 をつくる 仙 骨 底 Basis ossis sacri, base of sacrum( 第 1 仙 椎 の 椎 体 上 面, 腰 椎 と 接 する) 岬 角 Promontorium, promontory( 仙 骨 底 前 縁 の 突 出 ) 仙 骨 管 Canalis sacralis, sacral canal( 脊 柱 管 の 一 部, 馬 尾 をいれる) 仙 骨 尖 Apex ossi sacri, apex of sacrum( 第 5 仙 椎 の 椎 体 下 面, 尾 骨 と 接 する) 前 面 ( 骨 盤 面 Facies pelvina, pelvic surface )( 骨 盤 腔 に 面 する) 横 線 Linea transversae, transverse line(4 本 ) 前 仙 骨 孔 Foramina sacralia pelvina, pelvic sacral foramina(4 対 ) 後 面 Facies dorsalis, dorsal surface( 全 体 として 凸 面 になっている) 正 中 仙 骨 稜 Crista sacralis mediana, median sacral crest( 棘 突 起 に 由 来 ) 中 間 仙 骨 稜 Crista sacralis intermedia, intermediate sacral crest ( 関 節 突 起 に 由 来 ) 仙 骨 角 Cornu sacrale, sacral cornu( 中 間 仙 骨 稜 の 下 端 の 延 長 ) 後 仙 骨 孔 Foramina sacralia dorsalia, dorsal sacral foramina(4 対 中 間 仙 骨 稜 の 外 側 ) 外 側 仙 骨 稜 Crista sacralis lateralis, lateral sacral crest( 横 突 起 に 由 来 ) 仙 骨 裂 孔 Hiatus sacralis, sacral hiatus( 仙 骨 管 の 下 口 ) 外 側 部 Pars lateralis, lateral part ( 前 後 仙 骨 孔 より 外 側 部, 前 半 分 は 本 来 の 肋 骨 ) 耳 状 面 Facies auricularis, auricular surface( 寛 骨 の 耳 状 面 と 関 節 をなす) (5) 尾 骨 Os coccygis, coccyx: 3 6 個 の 尾 椎 が 癒 合 6
3. 脊 柱 の 全 景 頚 弯 曲 Curvatura cervicalis, cervical lordosis 胸 弯 曲 Curvatura thoracica, thoracic kyphosis 腰 弯 曲 Curvatura lumbalis, lumbar lordosis 仙 尾 弯 曲 Curvatura sacrococcygea, sacral kyphosis 4. 脊 柱 管 Canalis vertebralis, vertebral canal ( 脊 髄 medulla spinalis, spinal cord を 容 れる) 上 端 : 大 後 頭 孔 Foramen magnum ( 頭 蓋 腔 に 通 じる) 下 端 : 仙 骨 裂 孔 Hiatus sacralis, sacral hiatus 側 方 : 椎 間 孔 Foramina intervertebralis, intervertebral foramen に 通 じる ( 脊 髄 神 経 が 通 る) B. 胸 郭 Thorax ( 胸 椎 12 個, 肋 骨 12 個, 胸 骨 で 構 成 される) 胸 郭 上 口 Apertura thoracis superior, inlet of thorax ( 第 1 胸 椎, 第 1 肋 骨, 胸 骨 上 縁 により 囲 まれる) 胸 郭 下 口 Apertura thoracis inferior, outlet of thorax ( 第 12 胸 椎, 第 12,11 肋 骨, 肋 骨 弓 により 囲 まれる) 肋 間 隙 Spatium intercostales, intercostal space 1. 肋 骨 Costae, rib 肋 硬 骨 Os costale ( 普 通 肋 骨 といえばこれをさす) 肋 軟 骨 Cartilago costalis, costal cartilage 真 肋 ( 胸 骨 肋 )Costae vera, true rib: 第 1-7 肋 骨 仮 肋 ( 弓 肋 ) Costae spuriae, false rib : 第 8-12 肋 骨 付 着 弓 肋 Costae arcuariae affixae: 第 8-10 肋 骨 浮 遊 肋 骨 Costae fluctuantes, floating rib: 第 11,12 肋 骨 肋 骨 弓 Arcus costalis, costal arch ( 弓 状 に 連 なった 第 7-10 肋 軟 骨 の 下 縁 ) 胸 骨 下 角 Angulus infrasternalis, infrasternal angle ( 約 80 度 その 頂 はほぼ 第 10 胸 椎 の 高 さ) (1) 肋 骨 の 基 本 形 態 a. 肋 骨 頭 Caput costae, head of rib 肋 骨 頭 関 節 面 Facies articularis capitis costae, articular surface of head of rib 肋 骨 頭 稜 Crista capitis costae, crest of head of rib b 肋 骨 頚 Collum costae, neck of rib 肋 骨 結 節 Tuberculum costae, tubercle of rib 肋 骨 結 節 関 節 面 Facies articularis tuberculi costae, articular surface of tubercle of rib c 肋 骨 体 Corpus costae, body of rib 肋 骨 角 Angulus costae, costal angle 肋 骨 溝 Sulcus costae, costal groove ( 肋 間 動 静 脈 と 肋 間 神 経 が 走 る) (2) 特 殊 肋 骨 a 第 1 肋 骨 Costae prima, first rib 前 斜 角 筋 結 節 Tuberculum musculi scaleni anterioris, tubercle for scalenus anterior muscle 鎖 骨 下 静 脈 溝 Sulcus venae subclaviae, groove for subclavian vein 鎖 骨 下 動 脈 溝 Sulcus arteriae subclaviae, groove for subclavian artery 7
b 第 2 肋 骨 Costae secunda, second rib 第 2 肋 骨 粗 面 Tuberositas costae secundae ( 後 斜 角 筋 が 停 止 する) 前 鋸 筋 粗 面 Tuberositas musculi serrati anterior, tuberosity for serratus anterior muscle c 第 11,12 肋 骨 肋 骨 頭 関 節 面 は 単 一 肋 骨 頚 は 不 鮮 明 結 節 もない 2. 胸 骨 Sternum (1) 胸 骨 柄 Manubrium sterni, manubrium of sternum 頚 切 痕 Incisura jugularis, jugular notch 鎖 骨 切 痕 Incisura clavicularis, clavicular notch 第 1 肋 骨 切 痕 Incisura costalis I, first costal notch 第 2 肋 骨 切 痕 Incisura costalis II, second costal notch 胸 骨 穿 刺 sternal puncture ( 第 2 3 肋 間 骨 髄 の 生 検 ) 胸 骨 角 Angulus sterni, sternal angle ( 胸 骨 柄 結 合 の 前 方 の 突 出 第 2 肋 骨 がつく ) ( 胸 骨 柄 結 合 Synchondrosis manubriosternalis, manubriosternal joint) (2) 胸 骨 体 Corpus sterni, body of sternum 胸 骨 平 面 Planum sternale, sternal plane 第 3 7 肋 骨 切 痕 Incisurae costales III-VII, 3rd-7th costal notch (3) 剣 状 突 起 Processus xiphoideus, xiphoid process 8
II. 上 肢 骨 Ossa membri superioris, skeleton of upper limb A. 上 肢 帯 Cingulum membri superioris, shoulder girdle 1. 肩 甲 骨 Scapula, scapula 2. 鎖 骨 clavicula clavicle B. 自 由 上 肢 Skeleton membri superioris liberi 1. 上 腕 骨 Humer, humerus 2. 橈 骨 Radius, radius 3. 尺 骨 Ulna, ulna 4. 手 根 骨 Ossa carpi, carpal bones 5. 中 手 ( 骨 ) Metacarpus, metacarpal bones 6. 手 の 指 骨 Ossa digitorum manus, phalanges of the hand A. 上 肢 帯 Cingulum membri superioris, shoulder girdle 1. 鎖 骨 Clavicula clavicle: 最 も 早 期 に 骨 化 が 始 まる 中 央 部 が 膜 性 骨 化 両 端 が 軟 骨 性 骨 化 形 式 をとる (1) 胸 骨 端 Extremitas sternalis, sternal end ( 内 側 端 ) 胸 骨 関 節 面 Facies articularis sternalis, sternal articular surface (2) 肩 峰 端 Extremitas acromialis, acromial end( 外 側 端 ) 肩 峰 関 節 面 Facies articularis acromialis, acromial articular surface (3) 鎖 骨 体 Corpus claviculae, body of clavicle (ゆるやかなS 状 の 弯 曲 を 呈 する) 2. 肩 甲 骨 Scapula, scapula (1) 肋 骨 面 Facies costalis, costal surface ( 前 面 ) 肩 甲 下 窩 Fossa subscapularis, subscapular fossa (2) 背 側 面 Facies dorsalis 肩 甲 棘 Spina scapulae, spine of scapula 肩 峰 Acromion, acromion( 肩 甲 棘 の 外 側 端 の 突 出 ) 棘 上 窩 Fossa supraspinata, supraspinous fossa 棘 下 窩 Fossa infraspinata, infraspinous fossa (3) 内 側 縁 Margo medialis, medial border (4) 外 側 縁 Margo lateralis, lateral border (5) 上 縁 Margo superior, superior border 肩 甲 切 痕 Incisura scapulae, scapular notch 烏 口 突 起 Processus coracoideus, coracoid process (6) 上 角 Angulus superior, superior angle (7) 外 側 角 Angulus lateralis, lateral angle 関 節 窩 Cavitas glenoidalis, glenoid cavity 関 節 上 結 節 Tuberculum supraglenoidale,supraglenoidal tubercle 関 節 下 結 節 Tuberculum infraglenoidale, infraglenoidal tubercle 肩 甲 頚 Collum scapulae, neck of scapula (8) 下 角 Angulus inferior, inferior angle 9
B. 自 由 上 肢 Skeleton membri superioris liberi 1. 上 腕 骨 Humerus, humerus (1) 近 側 端 Extremitas proximalis ( 上 端 ) 上 腕 骨 頭 Caput humeri, head of humerus 解 剖 頚 Collum anatomicum, anatomical neck 外 科 頚 Collum chirurgicum, surgical neck 小 結 節 Tuberculum minus, lesser tubercle 小 結 節 稜 Crista tuberculi minoris, crest of lesser tubercle 大 結 節 Tuberculum majus, greater tubercle 大 結 節 稜 Crista tuberculi majoris, crest of greater tubercle 結 節 間 溝 Sulcus intertubercularis, intertubercular groove (2) 上 腕 骨 体 Corpus humeri, body of humerus ( 骨 幹 ) 三 角 筋 粗 面 Tuberositas deltoidea, deltoid tuberosity 橈 骨 神 経 溝 Sulcus nervi radialis, groove for radial nerve (3) 遠 側 端 Extremitas distalis ( 下 端 ) 外 側 上 顆 Epicondylus lateralis, lateral epicondyle 内 側 上 顆 Epicondylus medialis, medial epicondyle 尺 骨 神 経 溝 Sulcus nervi ulnaris, groove for ulnar nerve 上 腕 骨 顆 Condylus humeri, condyle of humerus 上 腕 骨 滑 車 Trochlea humeri, trochlea of humerus ( 上 腕 骨 顆 の 内 側 2/3) 上 腕 骨 小 頭 Capitulum humeri, capitulum of humerus( 上 腕 骨 顆 の 外 側 1/3) 肘 頭 窩 Fossa olecrani, olecranon fossa 鈎 突 窩 Fossa coronoidea,coronoid fossa 橈 骨 窩 Fossa radialis, radial fossa 2. 尺 骨 Ulna, ulna (1) 近 側 端 Extremitas proximalis ( 上 端 ) 鈎 状 突 起 Processus coronoideus, coronoid process 肘 頭 Olecranon, olecranon 滑 車 切 痕 Incisura trochlearis, trochlear notch 橈 骨 切 痕 Incisura radialis, radial notch (2) 尺 骨 体 Corpus ulnae, body of ulna ( 骨 幹 ) 骨 間 縁 Margo interosseus, interosseous border( 骨 間 膜 が 付 く) (3) 遠 側 端 Extremitas distalis ( 下 端 ) 尺 骨 頭 Caput ulnae, head of ulna 関 節 環 状 面 Circumferentia articularis, articular circumference 茎 状 突 起 Processus styloideus, styloid process 3. 橈 骨 Radius, radius (1) 近 側 端 Extremitas proximalis ( 上 端 ) 橈 骨 頭 Caput radii, head of radius 橈 骨 頭 窩 Fovea capitalis radii, fovea on head of radius 関 節 環 状 面 Circumferentia articularis, articular circumference 橈 骨 頚 Collum radii, neck of radius 橈 骨 粗 面 Tuberositas radii, tuberosity of radius (2) 橈 骨 体 Corpus radii, body of radius ( 骨 幹 ) 骨 間 縁 Margo interosseus, interosseous border ( 骨 間 膜 が 付 く) (3) 遠 側 端 Extremitas distalis ( 下 端 ) 茎 状 突 起 Processus styloideus, styloid process 10
尺 骨 切 痕 Incisura ulnaris, ulnar notch 手 根 関 節 面 Facies articularis carpea, carpal articular surface 4. 手 根 骨 Ossa carpi, carpal bones (1) 近 位 手 根 骨 Ossa carpi proximalia 舟 状 骨 Os scaphoideum, scaphoid 舟 状 骨 結 節 Tuberculum ossis scaphoidei, tubercle of scaphoid 月 状 骨 Os lunatum, lunate 三 角 骨 Os triquetrum, triquetrum 豆 状 骨 Os pisiforme, pisiform (2) 遠 位 手 根 骨 Ossa carpi distalia 大 菱 形 骨 Os trapezium, trapezium 大 菱 形 骨 結 節 Tuberculum ossis trapezii, tubercle of trapezium 小 菱 形 骨 Os trapezoideum, trapezoid 有 頭 骨 Os capitatum, capitate 有 頭 骨 頭 Caput ossis capiti 有 鈎 骨 Os hamatum, hamate 有 鈎 骨 鈎 Hamulus ossi hamati, hook of hamate 1) 橈 側 手 根 隆 起 Eminentia carpi radialis ( 外 側 手 根 隆 起 ) 舟 状 骨 結 節, 大 菱 形 骨 結 節 2) 尺 骨 手 根 隆 起 Eminentia carpi ulnaris ( 内 側 手 根 隆 起 ) 豆 状 骨, 有 鈎 骨 鈎 3) 手 根 溝 Sulcus carpi, carpal groove( 生 体 では 手 根 管 Canalis carpi, carpal canal をつくる) 5. 中 手 ( 骨 ) Metacarpus, metacarpal bones (1) 底 Basis, base ( 近 位 端 ) (2) 体 Corpus, body( 中 央 ) (3) 頭 Caput, head ( 遠 位 端 ) Ⅰ) 第 1 中 手 骨 Os metacarpale I(primum), Os pollisis, 1st metacarpal bones ( 母 指 側 ) Ⅱ) 第 2 中 手 骨 Os metacarpale II(secundum), 2nd metacarpal bones Ⅲ) 第 3 中 手 骨 Os metacarpale III(tertium), 3rd metacarpal bones Ⅳ) 第 4 中 手 骨 Os metacarpale IV(quartum), 4th metacarpal bones Ⅴ) 第 5 中 手 骨 Os metacarpale V(quintum), 5th metacarpal bones 中 手 骨 間 隙 Spatia interossea matacarpi, interosseous metacarpal spaces (あい 隣 る 中 手 骨 の 間 ) 6. 手 の 指 骨 Ossa digitorum manus (1) 節 骨 底 Basis phalangis, base ( 近 位 端 ) (2) 節 骨 体 Corpus phalangis, body ( 中 央 ) (3) 節 骨 頭 Caput phalangis, head ( 遠 位 端 ) Ⅰ) 基 節 骨 Phalanx proximalis, proximal phalanx ( 近 位 ) Ⅱ) 中 節 骨 Phalanx media, middle phalanx ( 中 央, 母 指 にはない) Ⅲ) 末 節 骨 Phalanx distalis, distal phalanx ( 遠 位 ) 末 節 骨 粗 面 Tuberositas phalangis distalis ( 爪 をささえる) 11
III. 下 肢 骨 Ossa membri inferioris, skeleton of lower limb A. 下 肢 帯 Cingulum membri inferioris, pelvic girdle 1. 寛 骨 Os coxae, hip bone a. 腸 骨 Os ilium, ilium b. 坐 骨 Os ischii, ischium c. 恥 骨 Os pubis, pubis 2. 骨 盤 Pelvis, pelvis B. 自 由 下 肢 Skeleton membri inferioris liberi 1. 大 腿 骨 Femur, femur 2. 膝 蓋 骨 Patella, patella 3. 脛 骨 Tibia, tibia 4. 腓 骨 Fibulla, fibula 5. 足 根 骨 Ossa tarsi, tarsal 6. 中 足 骨 Ossa metatarsalia, metatarsal bones 7. 足 の 指 骨 Ossa digitorum pedis, phalanges of foot A. 下 肢 帯 Cingulum membri inferioris, pelvic girdle 1. 寛 骨 Os coxae, hip bone (innominate) ( 腸 骨 Os ilium, ilium 坐 骨 Os ischii, ischium 恥 骨 Os pubis, pubis が 癒 着 したもの) (17 才 頃 に 骨 性 に 癒 着 し 始 め,20 才 頃 に 完 了 ) 寛 骨 臼 Acetabulum, acetabulum 寛 骨 臼 切 痕 Incisura acetabuli, acetabular notch 寛 骨 臼 窩 Fossa acetabuli 月 状 面 Facies lunata, lunate surface 閉 鎖 孔 Foramen obturatum, obturator foramen 腸 恥 隆 起 Eminentia iliopubica, iliopubic eminence (1) 腸 骨 Os ilium, ilium 腸 骨 体 Corpus ossis ilii, body of ilium 腸 骨 翼 Ala ossis ilii, ala of ilium 腸 骨 窩 Fossa iliaca, iliac fossa 弓 状 線 Linea arcuata, arcuate line 耳 状 面 Facies auricularis, auricular surface 腸 骨 粗 面 Tuberositas iliaca, tuberosity of ilium 殿 筋 面 Facies glutea 腸 骨 稜 Crista iliaca, iliac crest 外 唇 Labium externum, outer lip 中 間 線 Linea intermedia, intermediate line 内 唇 Labium internum, inner lip 上 前 腸 骨 棘 Spina iliaca anterior superior, anterior superior iliac spine 下 前 腸 骨 棘 Spina iliaca anterior inferior, anterior inferior iliac spine 上 後 腸 骨 棘 Spina iliaca posterior superior, posterior superior iliac spine 下 後 腸 骨 棘 Spina iliaca posterior inferior, posterior inferior iliac spine (2) 坐 骨 Os ischii, ischium 坐 骨 体 Corpus ossis ischii, body of ischium 坐 骨 棘 Spina ischiadica, spine of ischium 大 坐 骨 切 痕 Incisura ischiadica major, greater sciatic notch 小 坐 骨 切 痕 Incisura ischiadica minor, lesser sciatic notch 12
坐 骨 枝 Ramus ossis ischii, ramus of ischium 坐 骨 結 節 Tuber ischiadicum, ischial tuberosity (3) 恥 骨 Os pubis, pubis 恥 骨 体 Corpus ossis pubis, body of pubis 恥 骨 結 合 面 Facies symphysialis, symphysial surface ( 恥 骨 結 合 Symphysis pubica) 恥 骨 上 枝 Ramus superior ossis pubis, superior ramus of pubis 恥 骨 結 節 Tuberculum pubicum, pubic tubercle 恥 骨 櫛 Pecten ossis pubis, pecten of pubis 恥 骨 下 枝 Ramus inferior ossis pubis, inferior ramus of pubis 2. 骨 盤 Pelvis, pelvis: 左 右 の 寛 骨, 仙 骨, 尾 骨, 第 5 腰 椎 骨 恥 骨 結 合 Symphysis pubica, symphysis pubis 恥 骨 下 角 Angulus subpubica, subpubic angle 恥 骨 弓 arcus pubis, pubic arch 骨 盤 腔 Cavum pelvis, pelvic cavity ( 小 骨 盤 腔 ) 骨 盤 上 口 Apertura pelvis superior, superior pelvic aperture 分 界 線 Linea terminalis, pelvic brim 岬 角 仙 骨 弓 状 線 恥 骨 櫛 ( 仙 骨 部 ) ( 腸 骨 部 ) ( 恥 骨 部 ) 大 骨 盤 Pelvis major, greater pelvis 小 骨 盤 Pelvis minor, lesser pelvis 骨 盤 下 口 Apertura pelvis inferior, inferior pelvic aperture 恥 骨 結 合 の 下 縁 恥 骨 下 枝 坐 骨 枝 坐 骨 結 節 小 坐 骨 切 痕 坐 骨 棘 大 坐 骨 切 痕 仙 骨 外 側 縁 尾 骨 (1) 骨 盤 の 男 女 差 a. 女 性 は, 男 性 に 比 べ 繊 弱 b. 女 性 は, 男 性 に 比 べ 大 骨 盤 が 広 く, 外 方 に 浅 く 広 がる c. 女 性 は, 男 性 に 比 べ 骨 盤 腔 ( 小 骨 盤 腔 )が 広 く, 上 口 下 口 ともに 大 きく 短 い 円 筒 状 (2) 骨 盤 の 計 測 a. 骨 盤 上 口 イ. 前 後 径 anteroposterior diameter 1. 解 剖 結 合 線 anatomical conjugate : 岬 角 と 恥 骨 結 合 上 縁 ( 約 11 cm) 2. 産 科 結 合 線 ( 真 結 合 線 )obsteric conjugate (true conjugate), gynecological conjugate : 岬 角 から 恥 骨 結 合 後 面 までの 間 の 最 短 距 離 ( 約 10.7 cm) 3. 対 角 結 合 線 diagonal conjugate : 岬 角 と 恥 骨 結 合 下 縁 ( 産 科 で 腟 内 から 用 手 計 測 法 によって 求 められ,1.8-2.0 cm 減 ずると 真 結 合 線 の 値 になる) ロ. 横 径 transverse diameter : 左 右 の 腸 骨 の 弓 状 線 間 の 最 大 距 離, 骨 盤 上 口 における 最 大 径 ( 約 13.5 cm) ハ. 斜 径 oblique diameter : 仙 腸 関 節 面 の 上 部 から 対 側 の 腸 恥 隆 起 までの 距 離 ( 約 12 cm) 第 1 斜 径 ( 右 斜 径 ): 右 後 方 から 左 前 方 第 2 斜 径 ( 左 斜 径 ): 左 後 方 から 右 前 方 b. 骨 盤 下 口 イ. 前 後 径 anteroposterior diameter : 尾 骨 下 端 から 恥 骨 結 合 下 縁 まで ( 約 9.5 cm) 尾 骨 が 動 くので 約 11.5 cm となる ロ. 横 径 transverse diameter : 左 右 両 側 の 坐 骨 結 節 間 の 距 離 ( 約 11 cm) c. 骨 盤 軸 Axis pelvis 13
B. 自 由 下 肢 Skeleton membri inferioris liberi 1. 大 腿 骨 Femur: 人 体 中 最 長 の 管 状 骨 ( 約 37-41 cm) (1) 上 端 ( 近 位 ) Extremitas superior (proximalis) 大 腿 骨 頭 Caput femoris, head of femur 大 腿 骨 頭 窩 Fovea capitis femoris, fovea capitis femoris ( 大 腿 骨 頭 靭 帯 Lig. capitis femoris が 付 着 ) 大 腿 骨 頚 Collum femoris, neck of femur 大 転 子 Trochanter major, greater trochanter 小 転 子 Trochanter minor, lesser trochanter 転 子 間 線 Linea intertrochanterica, intertrochanteric line 転 子 間 稜 Crista intertrochanterica, intertrochanteric crest 転 子 窩 Fossa trochanterica, trochanteric fossa (2) 大 腿 骨 体 Corpus femoris, body of femur ( 骨 幹 ) 粗 線 Linea aspera, linea aspera 外 側 唇 Labium laterale, lateral lip 内 側 唇 Labium mediale, medial lip 殿 筋 粗 面 Tuberositas glutea, gluteal tuberosity ( 特 に 発 達 すると 第 三 転 子 Trochanter tertius と 呼 ばれる) (3) 下 端 ( 遠 位 ) Extremitas inferior (distalis) 内 側 顆 Condylus medialis, medial condyle 外 側 顆 Condylus lateralis, lateral condyle 膝 蓋 面 Facies patellaris, patellar surface 顆 間 窩 Fossa intercondylaris, intercondylar fossa 内 側 上 顆 Epicondylus medialis, medial epicondyle 外 側 上 顆 Epicondylus lateralis, lateral epicondyle 内 転 筋 結 節 Tuberculum adductorium, tubercle for adductor magnus muscle 顆 間 線 Linea intercondylaris, intercondylar line 膝 窩 面 Facies poplitea, popliteal surface 2. 膝 蓋 骨 Patella, patella 膝 蓋 骨 尖 Apex patellae, apex of patella 膝 蓋 骨 底 Basis patellae, base of patella 関 節 面 Facies articularis 関 節 稜 Crista articularis patellae 内 側 面 Facies medialis ( 狭 い) 外 側 面 Facies lateralis ( 広 い) 前 面 Facies anterior 14
3. 脛 骨 Tibia, tibia (1) 上 端 ( 近 位 ) Extremitas superior (proximalis) 内 側 顆 Condylus medialis, medial condyle 外 側 顆 Condylus lateralis, lateral condyle 上 関 節 面 Facies articularis superior, superior articular surface: 膝 関 節 Articulatio genu 顆 間 隆 起 Eminentia intercondylaris, intercondylar eminence 外 側 半 月 Meniscus lateralis) 内 側 半 月 Meniscus medialis) 内 側 顆 間 結 節 Tuberculum intercondylare mediale, medial intercondylar tubercle 外 側 顆 間 結 節 Tuberculum intercondylare laterale, lateral intercondylar tubercle 前 顆 間 区 area intercondylaris anterior, anterior intercondylar area 後 顆 間 区 area intercondylaris posterior, posterior intercondylar area 腓 骨 関 節 面 Facies articularis fibularis, articular facet for fibula (2) 脛 骨 体 Corpus tibiae, body of tibia ( 骨 幹 ) 前 縁 Margo anterior, anterior border 脛 骨 粗 面 Tuberositas tibiae, tibial tuberosity ( 膝 蓋 靭 帯 Lig. patellae) 内 側 縁 Margo medialis, medial border 外 側 縁 ( 骨 間 縁 ) Margo interossea, interosseous border (Crista interossea) ( 下 腿 骨 間 膜 Membrana interossea cruris) ヒラメ 筋 線 Linea musculi solei, soleal line (3) 下 端 ( 遠 位 ) Extremitas inferior (distalis) 下 関 節 面 Facies articularis inferior, inferior articular surface 内 果 Malleolus medialis, medial malleolus 内 果 溝 Sulcus malleolaris, malleolar groove 腓 骨 切 痕 Incisura fibularis, fibular notch 4. 腓 骨 Fibula, fibula (1) 上 端 ( 近 位 ) Extremitas superior (proximalis) 腓 骨 頭 Caput fibulae, head of fibula 腓 骨 頭 尖 Apex capitis fibulae, apex of head of fibula 腓 骨 頭 関 節 面 Facies articularis capitis fibulae, articular surface of head of fibula (2) 腓 骨 体 Corpus fibulae ( 骨 幹 ) 骨 間 縁 Margo interossea, interosseous border 下 腿 骨 間 膜 Membrana interossea cruris) (3) 下 端 ( 遠 位 ) Extremitas inferior (distalia) 外 果 Malleolus lateralis, lateral malleolus 外 果 関 節 面 Facies articularis malleoli, malleollar articular surfac 15
5. 足 根 骨 Ossa tarsi, tarsal bones (1) 距 骨 Talus,Talus a. 距 骨 頭 Caput tali, head of talus 舟 状 骨 関 節 面 Facies articularis navicularis, navicular articular surface 踵 舟 靭 帯 関 節 面 Facies articularis pro ligamento calcaneonaviculari b. 距 骨 頚 Collum tali, neck of talus 距 骨 溝 Sulcus tali, sulcus of talus c. 距 骨 体 Corpus tali, body of talus 距 骨 滑 車 Trochlea tali, trochlea of talus 距 骨 外 側 突 起 Processus lateralis tali, lateral process of talus 距 骨 後 突 起 Processus posterior tali, posterior process of talus 前 踵 骨 関 節 面 Facies articularis calcanea anterior, anterior calcaneal articular surface 中 踵 骨 関 節 面 Facies articularis calcanea media, middle calcaneal articular surface 後 踵 骨 関 節 面 Facies articularis calcanea posterior, posterior calcaneal articular surface (2) 踵 骨 Calcaneus (Os calcis) --- heel bone 踵 骨 体 Corpus calcanei, body of calcaneus 前 距 骨 関 節 面 Facies articularis talaris anterior, anterior talar articular surface 中 距 骨 関 節 面 Facies articularis talaris media, middle talar articular surface 後 距 骨 関 節 面 Facies articularis talaris posterior, posterior talar articular surface 踵 骨 溝 Sulcus calcanei, sulcus calcanei ( 距 骨 溝 と 一 緒 に 足 根 洞 Sinus tarsi をつくる) 踵 骨 隆 起 Tuber calcanei, calcaneal tuberosity (3) 舟 状 骨 Os navicular, navicular 前 関 節 面 Facies articularis anterior 後 関 節 面 Facies articularis posterior 舟 状 骨 粗 面 Tuberositas ossis navicularis, tuberosity of navicular (4) 立 方 骨 Os cuboideum, cuboid 前 関 節 面 Facies articularis anterior 後 関 節 面 Facies articularis posterior 長 腓 骨 筋 腱 溝 Sulcus tendinis m. peroneus (fibularis) longi, groove for tendon of peroneus longus muscle (5) 楔 状 骨 Ossa cuneiformia, cuneiform Ⅰ) 第 1( 内 側 ) 楔 状 骨 Os cuneiforme mediale, medial cuneiform Ⅱ) 第 2( 中 間 ) 楔 状 骨 Os cuneiforme intermedium, intermediate cuneiform Ⅲ) 第 3( 外 側 ) 楔 状 骨 Os cuneiforme laterale, lateral cuneiform 16
6. 中 足 骨 Ossa metatarsalia, metatarsal bones ( 中 足 Metatarsus) Ⅰ) 第 1 中 足 骨 Os metatarsale I, 1st metatarsal bones (primum) Ⅱ) 第 2 中 足 骨 Os metatarsale II, 2nd metatarsal bones (secundum) Ⅲ) 第 3 中 足 骨 Os metatarsale III, 3rd metatarsal bones (tertium) Ⅳ) 第 4 中 足 骨 Os metatarsale IV, 4th metatarsal bones (quartum) Ⅴ) 第 5 中 足 骨 Os metatarsale V, 5th metatarsal bones (quintum) 第 5 中 足 骨 粗 面 Tuberositas ossis metatarsalis quinti ( 深 横 中 足 靭 帯 Lig. metatarseum transversum profundum, deep transverse metatarsal ligament によってこれらの 骨 頭 は 結 合 されている) 7. 足 の 指 骨 Ossa digitorum pedis, phalangeal bones of foot Ⅰ) 基 節 骨 Phalanx proximalis, proximal phalanx Ⅱ) 中 節 骨 Phalanx media, middle phalanx Ⅲ) 末 節 骨 Phalanx distalis, distal phalanx 母 指 Hallux (Digitus primus) --- great toe [ 中 節 骨 なし, 手 の 母 指 は Pollex (thumb)] 第 2 指 Digitus II (secundum) 第 3 指 Digitus III (tertius) 第 4 指 Digitus IV (quartus) 小 指 Digitus minimus ( 第 5 指 Digitus V (quintus)) 8. 足 骨 の 全 景 縦 足 底 弓 Arcus pedis longitudinalis 内 側 弓 Pars medialis ( 母 指 側 ) 外 側 弓 Pars lateralis ( 小 指 側 ) 横 足 底 弓 Arcus pedis transversalis 横 足 根 関 節 Articulatio tarsi transversa, transverse tarsal joint (= ショパール 関 節 Articulationes Choparti, Chopart s joint) 足 根 中 足 関 節 Articulationes tarsometatarseae, tarsometatarsal joints (= リスフラン 関 節 Articulationes Lisfranci, Lisfranc s joint) 17
IV. 頭 蓋 骨 Ossa cranii, cranial bones A. 頭 蓋 Cranium, skull B. 顎 関 節 Articulatio temporomandibularis, temporomandibular joint ( 注 ) 頭 蓋 骨 の 実 習 では 個 々の 骨 を 細 かく 分 けず 頭 蓋 全 体 を1つの 骨 の 様 にみなして 観 察 すること A. 頭 蓋 Cranium, skull 脳 頭 蓋 Cranium cerebrale, Neurocranium, neurocranium 前 頭 骨 Os frontale, frontal bone 頭 頂 骨 Os parietale, parietal bone 後 頭 骨 Os occipitale, occipital bone 側 頭 骨 Os temporale, temporal bone 蝶 形 骨 Os sphenoidale, sphenoid bone 篩 骨 Os ethomoidale, ethmoid bone 顔 面 頭 蓋 Cranium faciale, Splanchnocranium, viscerocranium 鼻 骨 Os nasale, nasal bone 鋤 骨 Vomer, vomer 涙 骨 Os lacrimale, lacrimal bone 頬 骨 Os zygomaticum, zygomatic bone 下 鼻 甲 介 Concha nasalis inferior, inferior nasal concha 上 顎 骨 Maxilla, maxilla 下 顎 骨 Mandibula, mandible 口 蓋 骨 Os palatinum, palatine bone 舌 骨 Os hyoideum, hyoid bone 1. 頭 蓋 の 外 面 (1) 上 面 頭 蓋 冠 Calvaria, calvaria (or skull cap) 前 頭 骨 Os frontale, frontal bone 頭 頂 骨 Os parietale, parietal bone 頭 頂 孔 Foramen parientale, parietal foramen ( 頭 頂 導 出 静 脈 Vena emissaria parietalis, parietal emissary vein) 頭 頂 結 節 Tuber parietale, parietal tuber, parietal eminence, or parietal tuberosity 後 頭 骨 Os occipitale, occipital bone 縫 合 Sutura, suture 冠 状 縫 合 Sutura coronalis, coronal suture 矢 状 縫 合 Sutura sagittalis, sagittal suture ラムダ 縫 合 Sutura lambdoidea, lambdoid suture ブレグマ bregma: 冠 状 縫 合 と 矢 状 縫 合 との 交 点 ラムダ lambda: 矢 状 縫 合 とラムダ 縫 合 との 交 点 前 頭 縫 合 Sutura frontalis, frontal suture 縫 合 骨 Ossa suturarum, sutural bones (= Wormian bones) 頭 蓋 泉 門 Fonticuli cranii 大 泉 門 Fonticulus anterior, anterior fontanelle: 生 後 1.5 2 年 で 閉 じる 小 泉 門 Fonticulus posterior, posterior fontanelle: 生 後 6 カ 月 1 年 で 閉 じる 18
(2) 前 面 a. 前 頭 部 前 頭 骨 Os frontale, frontal bone 前 頭 鱗 Squama frontalis, frontal squama 前 頭 結 節 Tuber frontale, frontal tuber, frontal eminence, or frontal tuberosity 眼 窩 上 縁 Margo supraorbitalis, supraorbital margin or supraorbital border 眉 弓 Arcus superciliaris, superciliary arch or superciliary ridge 眉 間 Glabella, glabella b. 顔 面 部 頭 蓋 顔 面 Norma facialis, norma facialis 上 顎 部 上 顎 骨 Maxilla, maxilla 上 顎 体 Corpus maxillae, body of maxilla 前 頭 突 起 Processus frontalis, frontal process 頬 骨 突 起 Processus zygomaticus, zygomatic process 眼 窩 下 縁 Margo infraorbitalis, infraorbital margin or infraorbital border 眼 窩 下 孔 Foramen infraorbitale, infraorbital foramen 歯 槽 突 起 Processus alveolaris, alveolar process 歯 槽 Alveoli dentales, dental alveoli 頬 骨 Os zygomaticum, zygomatic bone 下 顎 部 下 顎 骨 Mandibula, mandible( 後 述 ) c. 眼 窩 Orbita, orbit 眼 窩 口 Aditus orbitae, orbital opening 眼 窩 上 縁 Margo supraorbitalis, supraorbital margin or supraorbital border( 前 頭 骨 ) 眼 窩 上 孔 ( 切 痕 )Foramen supraorbitalis(incisura supraorbitalis), supraorbital foramen (supraorbital notch) 前 頭 切 痕 ( 孔 )Incisura frontalis (Foramen frontale), frontal notch (frontal foramen) 眼 窩 下 縁 Margo infraorbitalis, infraorbital margin or infraorbital border ( 外 側 : 頬 骨 内 側 : 上 顎 骨 ) 眼 窩 の 上 壁 Paries superior, superior wall or roof( 主 として 前 頭 骨 ) 涙 腺 窩 Fossa glandulae lacrimalis, lacrimal gland fossa or fossa for lacrimal gland 視 神 経 管 Canalis opticus, optic canal 眼 窩 の 外 側 壁 Paries lateralis, lateral wall( 霊 長 類 のみにある) ( 前 : 頬 骨 後 : 蝶 形 骨 Os sphenoidale, sphenoid bone) 上 眼 窩 裂 Fissura orbitalis superior, superior orbital fissure ( 上 壁 との 間 脳 神 経 の III IV VI V1 及 び 上 眼 静 脈 が 通 る) 眼 窩 の 内 側 壁 Paries medialis, medidal wall ( 最 も 薄 い 決 して 触 るな!) 篩 骨 Os ethmoidale, ethmoid bone 眼 窩 板 Lamina orbitalis, orbital plate 前 頭 骨 涙 骨 Os lacrimale, lacrimal bone, 上 顎 骨 も 前 部 に 加 わる 涙 嚢 窩 Fossa sacci lacrimalis, fossa for lacrimal sac 鼻 涙 管 Canalis nasolacrimalis, nasolacrimal canal 眼 窩 の 下 壁 Paries inferior, inferior wall or floor( 主 として 上 顎 骨 前 外 側 : 頬 骨 後 : 口 蓋 骨 ) 下 眼 窩 裂 Fissura orbitalis inferior, inferior orbital fissure 眼 窩 下 溝 Sulcus infraorbitalis, infraorbital sulcus : 眼 窩 下 孔 Foramen infraorbitalis, infraorbital foramen へ 通 じ る 19
d. 鼻 腔 Cavum nasi nasal cavity 梨 状 口 Apertura piriformis, piriform aperture( 鼻 骨 上 顎 骨 ) 前 鼻 棘 Spina nasalis anterior, anterior nasal spine 骨 鼻 中 隔 Septum nasi osseum, bony nasal septum 後 鼻 孔 Choanae, choanae 鼻 腔 の 上 壁 篩 骨 Os ethmoidale, ethmoid bone 篩 板 Lamina cribrosa, cribriform plate( 多 数 の 小 孔 は the olfactory nerve の 通 路 ) 鼻 腔 の 下 壁 口 蓋 突 起 Processus palatinus, palatine process (maxilla)( 上 顎 骨 ) 水 平 板 Lamina horizontalis, horizontal plate (palatine bone)( 口 蓋 骨 ) 鼻 腔 の 内 側 壁 ( 鼻 中 隔 Septum nasi) 垂 直 板 Lamina perpendicularis, perpendicular plate (ethmoid bone)( 篩 骨 ) 鋤 骨 Vomer, vomer 鼻 腔 の 外 側 壁 [ 前 部 ]( 上 顎 骨 の 前 頭 突 起 鼻 骨 ) [ 中 部 ] 上 顎 体 Corpus maxillae, body of maxilla( 上 顎 骨 ) 篩 骨 迷 路 Labyrinthus ethmoidalis, ethmoidal labyrinth( 篩 骨 ) 上 鼻 甲 介 Concha nasalis superior, superior nasal concha ( 上 鼻 道 Meatus nasi superior, superior nasal meatus) 中 鼻 甲 介 Concha nasalis media, middle nasal concha ( 中 鼻 道 Meatus nasi medius, middle nasal meatus) 下 鼻 甲 介 Concha nasalis inferior, inferior nasal concha ( 下 鼻 道 Meatus nasi inferior, inferior nasal meatus) [ 後 部 ] 垂 直 板 Lamina perpendicularis, perpendicular plate (palatine bone)( 口 蓋 骨 ) 翼 状 突 起 の 内 側 板 Lamina medialis processus pterygoidei, medial plate of pterygoid process (sphenoid bone)( 蝶 形 骨 ) e. 副 鼻 腔 Sinus paranasales, paranasal sinuses Ⅰ) 前 頭 洞 Sinus frontalis, frontal sinus( 前 頭 骨 ) ( 中 鼻 道 前 部 の 半 月 裂 孔 Hiatus semilunaris, semilunar hiatus に 開 く) Ⅱ) 上 顎 洞 Sinus maxillaris, mixillary sinus( 上 顎 骨 ) ( 中 鼻 道 前 部 の 半 月 裂 孔 Hiatus semilunaris, semilunar hiatus に 開 く) Ⅲ) 蝶 形 骨 洞 Sinus sphenoidalis, sphenoidal sinus( 蝶 形 骨 ) ( 上 鼻 道 後 方 の 蝶 篩 陥 凹 Recessus sphenoethmoidalis, sphenoethmoidal recess に 開 く) Ⅳ) 篩 骨 洞 sinus ethmoidalis, ethmoidal sinus( 篩 骨 ) 篩 骨 蜂 巣 Cellulae ethmoidales, ethmoidal air cells( 前 中 後 部 に 分 かれる) ( 前 中 部 は 半 月 裂 孔 を 経 て 中 鼻 道 へ 開 く 後 部 は 小 孔 によって 上 鼻 道 に 開 く) (3) 後 面 頭 蓋 後 頭 面 Norma occipitalis, norma occipitalis 上 部 : 頭 頂 骨 Os parietale, parietal bone 下 部 : 後 頭 骨 Os occipitale, occipital bone 外 後 頭 隆 起 Protuberantia occipitalis externa, external occipital protuberance イニオン Inion, inion 最 上 項 線 Linea nuchae suprema, highest nuchal line 上 項 線 Linea nuchae superior, superior nuchal line 下 項 線 Linea nuchae inferior, inferior nuchal line 外 側 部 : 側 頭 骨 Os temporale, temporal bone 20
(4) 側 面 頭 蓋 側 面 Norma lateralis, norma lateralis 前 方 : 前 頭 骨 頬 骨 上 顎 骨 蝶 形 骨 中 央 : 側 頭 骨 Os temporale, temporal bone 鱗 部 Pars squamosa, squamous part (of temporal bone) or squama of temporal bone 外 耳 孔 Porus acusticus externus, external acoustic opening 外 耳 道 Meatus acusticus externus, external acoustic meatus 鼓 室 Cavum tympani, tympanic cavity 鼓 室 部 Pars tympanica, tympanic part of temporal bone: 外 耳 道 下 壁 ( 側 頭 骨 ) 筋 耳 管 管 Canalis musculotubarius, musculotubal canal: 鼓 室 の 前 内 側 端 に 開 口 鼓 膜 張 筋 半 管 Semicanalis musculi tensoris tympani, semicanal for tensor tympani muscle ( 筋 耳 管 管 中 隔 Septum canalis musculotubarii, septum of musculotubal canal or septum between the muscular and tubal semicanals) 耳 管 半 管 Semicanalis tubae auditivae, semicanal for auditory tube 乳 様 突 起 Processus mastoideus, mastoid process 乳 突 蜂 巣 Cellulae mastoideae, mastoid air cells 頬 骨 突 起 Processus zygomaticus, zygomatic process( 側 頭 骨 ) ( 側 頭 突 起 Processus temporalis, temporal process( 頬 骨 )と 連 なって 頬 骨 弓 Arcus zygomaticus, zygomatic arch を 作 る ) 下 顎 窩 Fossa mandibularis, mandibular fossa 関 節 結 節 Tuberculum articulare, articular tubercle 後 方 : 後 頭 骨 上 方 : 頭 頂 骨 a. 側 頭 窩 Fossa temporalis, temporal fossa 側 頭 線 Linea temporalis, temporal line 側 頭 下 稜 Crista infratemporalis, infratemporal crest プテリオン Pterion, pterion: 蝶 形 骨 前 頭 骨 頭 頂 骨 側 頭 骨 が 接 する フランクフルト 平 面 : 外 耳 孔 上 縁 と 眼 窩 下 縁 を 通 る 面 を 水 平 とする 頭 頂 :フランクフルト 平 面 を 水 平 にした 場 合 の 頭 蓋 の 最 高 点 b. 側 頭 下 窩 Fossa infratemporalis, infratemporal fossa ( 前 方 ) 下 眼 窩 裂 眼 窩 ( 上 方 ) 卵 円 孔 棘 孔 中 頭 蓋 窩 ( 内 方 ) 翼 上 顎 裂 翼 口 蓋 窩 c. 翼 口 蓋 窩 Fossa pterygopalatina, pterygopalatine fossa ( 翼 上 顎 裂 Fissura pterygomaxillaris, pterygomaxillary fissure から 内 方 に 連 なる 狭 いくぼみ) ( 前 方 ) 下 眼 窩 裂 眼 窩 ( 後 方 ) 翼 突 管 Canalis pterygoideus, pterygoid canal 外 頭 蓋 底 ( 上 方 ) 正 円 孔 Foramen rotundum, foramen rotundum 中 頭 蓋 窩 大 口 蓋 管 Canalis palatinus major, greater palatine canal ( 下 方 ) 大 口 蓋 孔 Foramen palatinus majus, greater palatine foramen ( 外 方 ) 翼 上 顎 裂 側 頭 下 窩 ( 内 方 ) 蝶 口 蓋 孔 Foramen sphenopalatinum, sphenopalatine foramen 鼻 腔 21
(5) 下 面 頭 蓋 底 面 ( 頭 蓋 下 面 ) Norma ventralis, norma ventralis (Norma inferior, norma inferior; Norma basalis, norma basalis) : 外 頭 蓋 底 Basis cranii externa, external cranial base 前 部 Ⅰ) 骨 口 蓋 Palatum osseum, bony palate: 前 2/3 は 上 顎 骨 後 1/3 は 口 蓋 骨 正 中 口 蓋 縫 合 Sutura palatina mediana, median palatine suture 切 歯 窩 Fossa incisiva, incisive fossa 切 歯 孔 Foramina incisiva, incisive foramina 切 歯 管 Canalis incisivus, incisive canal 横 口 蓋 縫 合 Sutura palatina transversa, transverse palatine suture 大 口 蓋 孔 Foramen palatinum majus, greater palatine foramen 大 口 蓋 管 翼 口 蓋 窩 小 口 蓋 孔 Foramina palatina minora, lesser palatine foramina 小 口 蓋 管 歯 槽 突 起 Processus alveolaris, alveolar process 歯 槽 弓 Arcus alveolaris, alveolar arch 歯 槽 Alveoli dentales, dental alveoli 槽 間 中 隔 Septa interalveolaria, interalveolar septa 切 歯 骨 Os incisivum, incisive bone : 生 後 上 顎 骨 と 癒 合 する Ⅱ) 後 鼻 孔 Choanae, choanae 後 鼻 棘 Spina nasalis posterior, posterior nasal spine Ⅲ) 蝶 形 骨 の 翼 状 突 起 Processus pterygoideus, pterygoid process 内 側 板 Lamina medialis, medial plate 翼 突 鈎 Hamulus pterygoideus, pterygoid hamulus 翼 突 窩 Fossa pterygoidea, pterygoid fossa ( 口 蓋 骨 の 錐 体 突 起 Processus pyramidalis, pyramidal process) 外 側 板 Lamina lateralis, lateral plate ( 側 頭 下 窩 Fossa infratemporalis, infratemporal fossa) 大 翼 Ala major, greater wing 卵 円 孔 Foramen ovale, foramen ovale 棘 孔 Foramen spinosum, foramen spinosum 翼 突 窩 Fossa pterygoidea, pterygoid fossa 中 部 Ⅰ) 後 頭 骨 の 底 部 Pars basilaris, basilar part of occipital bone 大 ( 後 頭 ) 孔 Foramen magnum, foramen magnum 咽 頭 結 節 Tuberculum pharyngeum, pharyngeal tubercle Ⅱ) 側 頭 骨 の 岩 様 部 Pars petrosa, petrous part of temporal bone: 錐 体 乳 突 部 錐 体 Pyramis, pyramid 筋 耳 管 管 Canalis musculotubarius, musculotubal canal 錐 体 後 頭 裂 Fissura petrooccipitalis, petrooccipital fissure 破 裂 孔 Foramen lacerum, foramen lacerum 頚 静 脈 孔 Foramen jugulare, jugular foramen 頚 動 脈 管 Canalis caroticus, carotid canal 茎 状 突 起 Processus styloideus, styloid process 茎 乳 突 孔 Foramen stylomastoideum, stylomastoid foramen 顔 面 神 経 管 Canaris facialis, facial canal 乳 突 部 Pars mastoidea, mastoid part 乳 様 突 起 Processus mastoideus, mastoid process 22
後 部 大 ( 後 頭 ) 孔 Foramen magnum, foramen magnum 外 側 部 Pars lateralis, lateral part of occipital bone: 大 孔 の 左 右 後 頭 鱗 Squama occipitalis, occipital squama: 大 孔 の 後 方 バジオン Basion, basion: 大 孔 の 前 端 後 頭 顆 Condylus occipitalis, occipital condyle 顆 窩 Fossa condylaris, condylar fossa 顆 管 Canalis condylaris, condylar canal: 導 出 静 脈 舌 下 神 経 管 Canalis hypoglossi, hypoglossal canal 2. 頭 蓋 の 内 面 (1) 頭 蓋 冠 の 内 面 指 圧 痕 Impressiones digitatae, impressions for cerebral gyri ( 大 脳 回 に 対 応 した 凹 み) 脳 隆 起 Juga cerebralia, juga cerebralia( 大 脳 溝 に 対 応 した 隆 起 ) 動 脈 溝 Sulci arteriosi, arterial grooves( 中 硬 膜 動 脈 の 走 行 に 沿 って 生 じる 溝 ) 上 矢 状 洞 溝 Sulcus sinus sagittalis superioris, groove for superior sagittal sinus 前 頭 稜 Crista frontalis, frontal crest 内 後 頭 隆 起 Protuberantia occipitalis interna, internal occipital protuberance クモ 膜 顆 粒 小 窩 Foveolae granulares, granular foveolae 横 洞 溝 Sulcus sinus transversi, sulcus for transverse sinus (transverse sulcus) S 状 洞 溝 Sulcus sinus sigmoidei, sulcus for sigmoid sinus (sigmoid sulcus; groove for sigmoid sinus) 頭 蓋 冠 の 断 面 外 板 Lamina externa, outer table 板 間 層 Diploo, diploo ( 板 間 管 Canales diploici, diploic canals; 板 間 静 脈 Venae diploicae, diploic veins) 内 板 Lamina interna, inner table (2) 頭 蓋 底 の 内 面 : 内 頭 蓋 底 Basis cranii interna, internal cranial base a. 前 頭 蓋 窩 Fossa cranii anterior, anterior cranial fossa 眼 窩 部 Pars orbitalis, orbital part( 前 頭 骨 ) 篩 板 Lamina cribrosa, cribriform plate( 篩 骨 ) 鶏 冠 Crista galli, crista galli 盲 孔 : 導 出 静 脈 小 翼 Ala minor, lesser wing( 蝶 形 骨 ) 前 床 突 起 Processus clinoideus anterior, anterior clinoid process b. 中 頭 蓋 窩 Fossa cranii media, middle cranial fossa 蝶 形 骨 の 体 Corpus ossis sphenoidalis, body of sphenoid bone トルコ 鞍 Sella turcica, sella turcica 下 垂 体 窩 Fossa hypophysialis, hypophyseal fossa 鞍 結 節 Tuberculum sellae, tuberculum sellae 視 神 経 交 叉 溝 Sulcus chiasmatis, sulcus chiasmatis 視 神 経 管 Canalis opticus, optic canal 蝶 形 骨 洞 Sinus sphenoidalis, sphenoidal sinus 大 翼 Ala major, greater wing( 蝶 形 骨 ) 上 眼 窩 裂 Fissura orbitalis superior, superior orbital fissure ( 眼 神 経 動 眼 神 経 滑 車 神 経 外 転 神 経 上 眼 静 脈 の 通 路 ) 正 円 孔 Foramen rotundum, foramen rotundum ( 上 顎 神 経 の 通 路 ) 卵 円 孔 Foramen ovale, foramen ovale ( 下 顎 神 経 の 通 路 ) 棘 孔 Foramen spinosum, foramen spinosum ( 中 硬 膜 動 脈 の 通 路 ) 23
側 頭 骨 の 鱗 部 Pars squamosa, squamous part or squama 側 頭 骨 の 錐 体 前 面 Facies anterior partis petrosae, anterior surface of petrous part [ 錐 体 ] 尖 Apex partis petrosae, apex of petrous part 頚 動 脈 管 Canalis caroticus, carotid canal 頚 動 脈 溝 Sulcus caroticus, carotid groove( 内 頚 動 脈 の 通 路 ) [ 錐 体 ] 上 縁 Margo superior partis petrosae, superior margin of petrous part or superior border of petrous part 蝶 錐 体 裂 Fissura sphenopetrosa, sphenopetrous fissure 破 裂 孔 Foramen lacerum, foramen lacerum or lacerated foramen 三 叉 神 経 圧 痕 Impressio trigemini, trigeminal impression or impression for trigeminal ganglion 大 錐 体 神 経 溝 Sulcus nervi petrosi majoris, sulcus for greater petrosal nerve or greater petrosal groove ( 大 錐 体 神 経 ; 顔 面 神 経 の 副 交 感 枝 ) 小 錐 体 神 経 溝 Sulcus nervi petrosi minoris, sulcus for lesser petrosal nerve or lesser petrosal groove ( 小 錐 体 神 経 ; 舌 咽 神 経 の 副 交 感 枝 ) 弓 状 隆 起 Eminentia arcuata, arcuate eminence( 奥 に 前 半 規 管 が 埋 まっている) 鼓 室 蓋 Tegmen tympani, tegmen tympani ( 鼓 室 の 上 壁 薄 い) c. 後 頭 蓋 窩 Fossa cranii posterior, posterior cranial fossa 鞍 背 Dorsum sellae, dorsum sellae( 蝶 形 骨 ) 斜 台 Clivus, clivus 大 ( 後 頭 ) 孔 Foramen magnum, foramen magnum( 後 頭 骨 中 央 ) 舌 下 神 経 管 Canalis hypoglossi, hypoglossal canal 頚 静 脈 孔 Foramen jugulare, jugular foramen 内 後 頭 隆 起 Protuberantia occipitalis interna, internal occipital protuberance 十 字 隆 起 Eminentia cruciformis, eminentia cruciformis 上 矢 状 洞 溝 Sulcus sinus sagittalis superioris, groove for superior sagittal sinus 横 洞 溝 Sulcus sinus transversi, sulcus for transverse sinus S 状 洞 溝 Sulcus sinus sigmoidei, sulcus for sigmoid sinus [ 錐 体 ] 後 面 Facies posterior partis petrosae, posterior surface of petrous part 内 耳 孔 Porus acusticus internus, internal acoustic opening 内 耳 道 Meatus acusticus internus, internal acoustic meatus ( 顔 面 神 経 内 耳 神 経 内 耳 の 血 管 の 通 路 ) 24
3. 下 顎 骨 Mandibula, mandible (1) 下 顎 体 Corpus mandibulae, body of mandible (mandibular body) 下 顎 底 Basis mandibulae, base of mandible 歯 槽 部 Pars alveolaris, alveolar part 歯 槽 Alveoli dentis, dental alveoli オトガイ 隆 起 Protuberantia mentalis, mental protuberance オトガイ 結 節 Tuberculum mentale, mental tubercle オトガイ 孔 Foramen mentale, mental foramen オトガイ 棘 Spina mentalis, mental spine (2) 下 顎 角 Angulus mandibulae, angle of mandible (3) 下 顎 枝 Ramus mandibulae, ramus of mandible or mandibular ramus 筋 突 起 Processus coronoideus, coronoid process 下 顎 切 痕 Incisura mandibulae, mandibular notch 関 節 突 起 Processus condylaris, condylar process 翼 突 筋 窩 Fovea pterygoidea, pterygoid fovea 下 顎 孔 Foramen mandibulae, mandibular foramen 下 顎 管 Canalis mandibulae, mandibular canal ( 下 顎 神 経 の 枝 の 下 歯 槽 神 経 の 通 路 オトガイ 孔 に 通 ずる) (4) 下 顎 頚 Collum mandibulae, neck of mandible (5) 下 顎 頭 Caput mandibulae, head of mandible 4. 舌 骨 Os hyoideum, hyoid bone (1) 体 Corpus, body of hyoid bone (2) 大 角 Cornu majus, greater cornu or greater horn (3) 小 角 Cornu minus, lesser cornu or lesser horn B. 顎 関 節 Articulatio temporomandibularis, temporomandibular joint ( 顎 関 節 : 側 頭 骨 の 下 顎 窩 と 下 顎 骨 の 下 顎 頭 の 間 関 節 円 板 Discus articularis, articular disc ) 顎 関 節 の 運 動 (Ⅰ) 下 制 depression と 挙 上 elevation ( 蝶 番 運 動 ) (Ⅱ) 前 進 protrusion と 後 退 retraction ( 滑 走 運 動 ) (Ⅲ) 臼 磨 運 動 grinding movement 25